Εικόνα εξωφύλλου: de Havilland Comet 1XB G-APAS στο RAF Museum Cosford, φωτογραφία 2014. Γραφιστική προσαρμογή ENGINE POWER. Andrew Thomas from Shrewsbury, UK / Wikimedia Commons · Αρχική φωτογραφία · CC BY-SA 2.0. Γραφιστική προσαρμογή ENGINE POWER με την ίδια άδεια.
Το de Havilland Comet άλλαξε τον ήχο του επιβατικού ταξιδιού. Με την έναρξη εμπορικών δρομολογίων το 1952, το αεριωθούμενο αεροπλάνο πέρασε από την υπόσχεση στην καθημερινή μεταφορά επιβατών. Η βρετανική πρωτοπορία συνοδεύτηκε όμως από μια τραγική δοκιμασία. Η ιστορία του Comet συνδέει την τεχνολογική φιλοδοξία με την ανάγκη να κατανοείται η συμπεριφορά μιας κατασκευής σε ολόκληρη τη ζωή της.
de Havilland Comet: Από την πρώτη πτήση στη BOAC
Το πρωτότυπο πέταξε στις 27 Ιουλίου 1949, με τον John Cunningham στα χειριστήρια. Τον Μάιο του 1952 η BOAC ξεκίνησε εμπορικές υπηρεσίες με Comet στη σύνδεση Λονδίνου–Γιοχάνεσμπουργκ. Η British Airways καταγράφει αυτή την έναρξη ως την πρώτη επιβατική υπηρεσία στον κόσμο με αμιγώς αεριωθούμενο αεροσκάφος.
Οι τέσσερις κινητήρες Ghost ήταν ενσωματωμένοι κοντά στις ρίζες των πτερύγων. Η απουσία ελίκων και η πτήση σε μεγαλύτερα ύψη έδιναν διαφορετική εμπειρία σε σχέση με τα εμβολοφόρα αεροπλάνα της προηγούμενης γενιάς. Η εμπορική αεροπορία αποκτούσε μια νέα προοπτική ταχύτητας και άνεσης.
Η πίεση αφήνει ιστορία μέσα στο μέταλλο
Η καμπίνα υπό πίεση επιτρέπει στους επιβάτες να ταξιδεύουν σε μεγάλα ύψη με κατάλληλες εσωτερικές συνθήκες. Η διαφορά πίεσης φορτίζει όμως την άτρακτο. Σε κάθε κύκλο πτήσης, η κατασκευή φορτίζεται και αποφορτίζεται ξανά.
Η κόπωση των μετάλλων αφορά τη σταδιακή εξέλιξη βλάβης κάτω από επαναλαμβανόμενα φορτία. Μια κατασκευή μπορεί να αντέχει ένα μεμονωμένο φορτίο και παρ’ όλα αυτά να εμφανίσει ρωγμή ύστερα από πολλούς κύκλους. Η μορφή των ανοιγμάτων, οι συνδέσεις, η κατασκευή και οι τοπικές συγκεντρώσεις τάσεων παίζουν ρόλο. Γι’ αυτό η απλή φράση «έφταιγαν τα τετράγωνα παράθυρα» δεν αποδίδει επαρκώς το πρόβλημα.
Το 1954 και η διακοπή της πρώτης εποχής
Τα δυστυχήματα κοντά στην Έλβα τον Ιανουάριο και κοντά στη Νάπολη τον Απρίλιο του 1954 οδήγησαν σε εκτεταμένη διερεύνηση και στην απόσυρση της πρώτης γενιάς από την επιβατική υπηρεσία. Η επίσημη ιστορική παρουσίαση της BAE Systems συνδέει τις αστοχίες με κόπωση της ατράκτου υπό επαναλαμβανόμενη πίεση.
Πίσω από κάθε τεχνικό συμπέρασμα υπήρχαν ανθρώπινες απώλειες. Η σημασία της έρευνας βρίσκεται στην αποτροπή επανάληψης, όχι σε μια δραματική αφήγηση του δυστυχήματος. Οι δοκιμές πλήρους κατασκευής, η κατανόηση των κύκλων λειτουργίας και η σχεδίαση απέκτησαν ιδιαίτερο βάρος στην πορεία της πολιτικής αεροπορίας.
Η επιστροφή δεν γύρισε το ρολόι πίσω
Η οικογένεια εξελίχθηκε και το Comet επέστρεψε στην εμπορική σκηνή το 1958. Το αρχικό προβάδισμα είχε όμως χαθεί. Η αεροπορική βιομηχανία συνέχιζε να κινείται και οι ανταγωνιστές είχαν πλέον δικά τους ισχυρά προγράμματα.
Στις φωτογραφίες βλέπουμε το διατηρημένο Comet 1XB G-APAS στο Cosford, σε διαφορετικές χρονιές, όχι αεροσκάφος σε εμπορικό δρομολόγιο του 1952. Το Comet παραμένει ορόσημο επειδή άνοιξε μια εποχή και επειδή η δύσκολη πορεία του επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο η αεροπορία αντιμετωπίζει την αντοχή και την ασφάλεια. Και οι δύο πλευρές ανήκουν στην ιστορία του.
Τεκμηρίωση: BAE Systems Heritage — Comet 1 και 2, British Airways — ιστορικό αρχείο, BAE Systems — de Havilland.
_BOAC._(14853885891).jpg){kind=link}
_BOAC._(5658844412).jpg){kind=link}