Στις 09:03 της 24ης Απριλίου 1961, στη Στοκχόλμη, οι τηλεοπτικές κάμερες έδειξαν μερικά ξύλινα πλευρά να εξέχουν από το νερό. Ύστερα φάνηκαν σκαλισμένα κεφάλια και, λίγο λίγο, το περίγραμμα ενός ολόκληρου πλοίου. Το Vasa είχε βυθιστεί σχεδόν 333 χρόνια νωρίτερα, στο παρθενικό του ταξίδι. Αν το άφηναν να στεγνώσει μόνο του, η γάστρα που άντεξε τρεις αιώνες στον βυθό μπορούσε να ραγίσει και να συρρικνωθεί μπροστά τους.
Το παρθενικό ταξίδι κράτησε 1.300 μέτρα
Το Vasa απέπλευσε στις 10 Αυγούστου 1628 από τη Στοκχόλμη. Μια πρώτη ριπή το έγειρε αριστερά. Κατάφερε να επανέλθει, ώσπου μια δυνατότερη ριπή το έσπρωξε τόσο ώστε το νερό να περάσει από τις ανοικτές θυρίδες του κατώτερου καταστρώματος. Μέσα σε λίγα λεπτά βρέθηκε σε βάθος περίπου 32 μέτρων. Οι πιο κοντινές βάρκες περισυνέλεξαν επιζώντες. Το μουσείο εκτιμά ότι χάθηκαν περίπου 30 έως 50 άνθρωποι.
Η ριπή αρκούσε επειδή το πλοίο ήταν ήδη ασταθές. Το τμήμα της γάστρας που βυθιζόταν ήταν μικρό σε σχέση με όσα κουβαλούσε ψηλά. Η μεγάλη κλίση έφερε τις χαμηλές θυρίδες στο ύψος της θάλασσας και η εισροή νερού μετέτρεψε την κλίση σε βύθιση.
Μετακίνησαν το ναυάγιο σε 18 στάδια
Το 1956 ο ερευνητής Άντερς Φρανσέν πήρε δείγματα ξύλου έξω από το Μπέκχολμεν. Τον Σεπτέμβριο, οι δύτες Περ Έντβιν Φέλτινγκ και Σβεν Πέρσον επιβεβαίωσαν ότι κάτω από τη λάσπη βρισκόταν ένα εντυπωσιακά ακέραιο σκαρί. Ακολούθησε συνεργασία του σουηδικού ναυτικού, αρχαιολόγων, συντηρητών και της εταιρείας ναυαγιαίρεσης Neptune. Οι δύτες άνοιξαν έξι περάσματα κάτω από το σκαρί για τα συρματόσχοινα. Το 1959 το πλοίο αποκολλήθηκε από τη λάσπη και μετακινήθηκε σε 18 στάδια ώσπου να φτάσει σε πιο προστατευμένα νερά.

Από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο του 1961, η ομάδα του αρχαιολόγου Περ Λούντστρεμ έβγαζε από το σκαρί αντικείμενα που είχαν μείνει στις θέσεις τους από το 1628. Η θέση ενός μπαούλου δίπλα σε άλλα στην πλώρη έδινε στοιχεία για το πώς χρησιμοποιούσε το πλήρωμα τον χώρο. Οι αρχαιολόγοι κατέγραφαν κάθε εύρημα και το σημείο όπου το βρήκαν.
Δεκαεπτά χρόνια ψεκασμού για το ξύλο
Οι συντηρητές επέλεξαν πολυαιθυλενογλυκόλη, ή PEG. Το υδατοδιαλυτό πολυμερές μπορούσε να περάσει στο ξύλο και να στηρίξει τη δομή του καθώς έφευγε το νερό. Ο ψεκασμός άρχισε τον Απρίλιο του 1962. Στην αρχή χρειάζονταν πέντε άνθρωποι και πέντε ώρες για να περάσουν όλη την επιφάνεια. Το 1965 μπήκε σε λειτουργία σύστημα με 500 ακροφύσια, μέσα και έξω από το σκαρί. Ο ψεκασμός σταμάτησε τον Ιανουάριο του 1979 και ακολούθησαν εννέα χρόνια ελεγχόμενης ξήρανσης.
Οι ειδικοί εξακολουθούν να μετρούν την παραμόρφωση του σκαριού, να ρυθμίζουν την υγρασία και να αντικαθιστούν τη βάση στήριξης. Το μουσείο στοχεύει να ολοκληρώσει τη νέα βάση το 2028, τετρακόσια χρόνια μετά το ναυάγιο. Το πλάνο των τηλεοπτικών καμερών διήρκεσε λίγα λεπτά. Το έργο που άρχισε όταν το πλοίο ήρθε ξανά στο φως μετριέται ακόμη σε δεκαετίες.
Πηγές · Το ναυάγιο του 1628 · Η ανέλκυση · Η ανασκαφή · Η συντήρηση του ξύλου · Το πρόγραμμα νέας στήριξης · Η εκτίμηση των απωλειών.
Διάβασε επίσης · HMS Dreadnought 1906 · USS Nautilus 1958 κάτω από τον Βόρειο Πόλο.

























