Οι γυναίκες στο Motorsport: Η ελληνική σκηνή και οι διεθνείς πρωταγωνίστριες. Κάτω από το κράνος δεν υπάρχει ταυτότητα φύλου. Υπάρχει παλμός, τεχνική και μια σχέση εμπιστοσύνης με τη μηχανή που είτε σε δικαιώνει είτε σε ξεγυμνώνει. Η εικόνα της γυναίκας στην αγωνιστική μοτοσικλέτα και στους ελληνικούς αγώνες αυτοκινήτου δεν είναι πια εξαίρεση, είναι πραγματικότητα με ονόματα, χρόνους και θεσμούς που το αποδεικνύουν. Καιρό να την καταγράψουμε σωστά, με στοιχεία και να δούμε τις γυναίκες πίσω από το κράνος που στολίζουν τους Ελληνικούς αγώνες στον μηχανοκίνητο αθλητισμό.
Στο ελληνικό motocross η Δέσποινα Μανδάνη άνοιξε θεαματικά τον δρόμο, καθώς στα 16 της εκπροσώπησε την Ελλάδα στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Γυναικών WMX το 2021, γράφοντας την πρώτη ελληνική παρουσία στον θεσμό και βάζοντας τη σημαία μας στον διεθνή χάρτη του γυναικείου MX.Την ίδια στιγμή, η εγχώρια κατηγορία MX Women απέκτησε σταθερότητα και πρωταγωνίστριες: σε πρόσφατη επίσημη χρονομέτρηση του Πανελληνίου Πρωταθλήματος 2024 στα Τρίκαλα, οι Ιωάννα και Αμαλία Λάμπρου κατέγραψαν τους δύο ταχύτερους χρόνους στις γυναίκες, επιβεβαιώνοντας με στοιχεία αυτό που φαίνεται και στις απονομές. Στο τέλος προηγούμενης σεζόν, ρεπορτάζ του Moto & Bike TV κατέγραψε την Ιωάννα Λάμπρου ως πρωταθλήτρια στην MX Women με την Αμαλία στη δεύτερη θέση μια εικόνα που συμπληρώνει την πρόοδο του θεσμού σε βάθος χρόνου.
Το dragster, ο πιο «ωμός» διάλογος με το χρονόμετρο, έχει επίσης γυναικεία υπογραφή στην Ελλάδα. Η Ελένη Ρεβελτζή εμφανίζεται στα επίσημα αρχεία του ελληνικού dragster από τα μέσα των 2000s, με συμμετοχές και χρόνους σε αγώνες ΕΛΠΑ του 2006, ενώ παραμένει ενεργή σε σύγχρονους αγώνες, όπως προκύπτει από λίστες συμμετοχών του 2023. Τα δεδομένα αυτά δεν είναι εντυπώσεις, είναι φύλλα αγώνα. Η Έλενα Παντοπούλου έχει παρουσίες και διακρίσεις εντός κι εκτός Ελλάδας, με 3η θέση σε ευρωπαϊκό αγώνα στην Ουγγαρία το 2017, ενώ ελληνικά μέσα την έχουν αναδείξει ως μία από τις ελάχιστες γυναίκες που μπήκαν στο κατά κανόνα ανδροκρατούμενο πρωτάθλημα dragster. Παράλληλα, η ΑΜΟΤΟΕ έχει θεσμοθετήσει σαφή πλαίσια για τη διεξαγωγή του πανελληνίου dragster, με προκηρύξεις που προβλέπουν συμμετοχή αθλητών και αθλητριών, στοιχείο κρίσιμο για το άνοιγμα της βάσης.
Στις αναβάσεις αυτοκινήτου, η Βάσω Κουρτίδου έχει παρουσιαστεί τηλεοπτικά ως η μοναδική τότε ενεργή γυναίκα που έτρεχε τόσο σε αναβάσεις όσο και σε ράλλυ, μιλώντας δημόσια για χρόνους, κατηγορίες και διαδρομές όπως ο Αχλαδόκαμπος. Πρόκειται για καταγεγραμμένη παρουσία με συγκεκριμένα αγωνιστικά δεδομένα, όχι αφηγήσεις. Το ιστορικό πλαίσιο είναι ακόμη πιο γοητευτικό: οι 4Τροχοί υπενθυμίζουν ότι στον πρώτο επίσημο αγώνα αυτοκινήτου στην Ελλάδα, το 1926 στη Λεωφόρο Συγγρού, νικήτρια ήταν γυναίκα η Λουκία Πάππου. Η ιστορία είχε γράψει ήδη από τότε «ναι».Σήμερα, η Κατερίνα Μπράτσου αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση: ενεργή στον χώρο ως οδηγός σε αναβάσεις αλλά και ως επίσημη της FIA, με συμμετοχή σε προγράμματα που ενισχύουν την παρουσία γυναικών στα κορυφαία επίπεδα του σπορ. Η διττή της ιδιότητα δείχνει πως η αλλαγή έρχεται και μέσα από τους θεσμούς.
Οι γυναίκες στο Motorsport: Στο διεθνές σκηνικό, τα ορόσημα είναι ξεκάθαρα και τεκμηριωμένα. Η Ana Carrasco έγραψε ιστορία το 2018 κατακτώντας τον παγκόσμιο τίτλο στο FIM WorldSSP300, το πρώτο παγκόσμιο πρωτάθλημα ταχύτητας που κατέκτησε γυναίκα. Δεν είναι «μύθος», είναι ανακοίνωση του ίδιου του οργανισμού. Η Laia Sanz έχει καταρρίψει κάθε στερεότυπο αντοχής: πολυπρωταθλήτρια Trial και Enduro, με το κορυφαίο γυναικείο αποτέλεσμα στην ιστορία του Dakar στις μοτοσικλέτες και μια διαδρομή που τεκμηριώνεται διαρκώς από διεθνείς φορείς και ειδικό Τύπο. Η María Herrera, με θητεία σε Moto3, WorldSSP300, MotoE και πλέον στο νεοσύστατο WorldWCR της FIM, αντιπροσωπεύει τη γενιά που κινείται με άνεση ανάμεσα σε μικτές κατηγορίες και στο επίσημο γυναικείο παγκόσμιο της πίστας. Αυτή δεν είναι απλή «αναφορά», είναι προφίλ και ενημέρωση από τους ίδιους τους διοργανωτές.
Η υποδομή παίζει ρόλο. Η ΑΜΟΤΟΕ δημοσίευσε για το 2024 ενιαίο πανόραμα πρωταθλημάτων (Ταχύτητα, Motocross, Enduro, Trial, Dragster), αποτυπώνοντας καθαρά ότι ο θεσμικός σκελετός υπάρχει και εξελίσσεται. Όταν το πλαίσιο είναι σαφές και οι πόρτες ανοικτές, οι συμμετοχές ανεβαίνουν και μαζί τους ανεβαίνουν και τα κορίτσια. Στο πεδίο της κοινότητας, οι πρωτοβουλίες των Moto Femmes Hellas και οι ανοιχτές προπονήσεις με αθλήτριες όπως η Δήμητρα «Τζο» Λαδά δείχνουν ότι πέρα από τις πίστες χτίζεται και κουλτούρα υποστήριξης εκεί όπου η μισή νίκη κερδίζεται πριν την εκκίνηση.
Αν κάτι βγαίνει ως συμπέρασμα είναι πως το «για γυναίκες δεν είναι» έχει εκπέσει σε κακή ανάμνηση. Στην Ελλάδα υπάρχουν ήδη ονόματα, φύλλα αγώνα, χρόνοι και τίτλοι. Στον κόσμο, υπάρχουν ορόσημα που δεν γκρεμίζονται. Από τις λάσπες των ελληνικών MX μέχρι το πράσινο φως στα dragster και από τις στροφές των αναβάσεων έως τις διεθνείς πίστες, η ταχύτητα δεν αλλάζει φύλο. Αλλάζει νοοτροπία.
