Το MiG-25 κουβαλούσε την απάντηση στο πρόβλημά του μέσα στο ίδιο του το μέταλλο. Για να πετάξει κοντά στα Mach 3, δεν αρκούσαν δύο μεγάλοι κινητήρες και αρκετό καύσιμο. Έπρεπε να αντέξει τη θερμότητα που δημιουργούσε η ίδια η πτήση. Έτσι, ένα από τα ταχύτερα στρατιωτικά αεροσκάφη παραγωγής χτίστηκε κυρίως από ανοξείδωτο χάλυβα.
Η εικόνα είναι σχεδόν προκλητική για όποιον συνδέει την αεροπορία αποκλειστικά με ελαφριά κράματα. Το ατσάλι δεν ήταν εκεί για εντύπωση. Ήταν η απάντηση σε ένα πολύ συγκεκριμένο μηχανικό ερώτημα: ποια κατασκευή θα κρατούσε τις ιδιότητές της όταν η ταχύτητα ανέβαζε επικίνδυνα τη θερμοκρασία;
MiG-25: όταν ο αέρας γίνεται θερμικό φορτίο
Ο αριθμός Mach συγκρίνει την ταχύτητα πτήσης με την τοπική ταχύτητα του ήχου. Δεν αντιστοιχεί παντού στα ίδια χιλιόμετρα την ώρα, επειδή η ταχύτητα του ήχου εξαρτάται από τη θερμοκρασία του αέρα. Όσο ανεβαίνει η ταχύτητα, η διαχείριση της ροής γύρω από το αεροσκάφος γίνεται και ζήτημα θερμότητας.
Η NASA εξηγεί τη θέρμανση μέσα από τη μεταβολή της ενέργειας του κινούμενου αέρα όταν αυτός επιβραδύνεται. Η θερμοκρασία ανακοπής είναι χρήσιμο μέγεθος για αυτή την ανάλυση, αλλά δεν σημαίνει ότι ολόκληρη η άτρακτος αποκτά παντού την ίδια θερμοκρασία. Σχήμα, ροή, μεταφορά θερμότητας και διάρκεια έκθεσης συμμετέχουν στο πραγματικό πρόβλημα.
Το ρωσικό Ινστιτούτο Αεροπορικών Υλικών VIAM περιγράφει ακριβώς αυτόν τον «θερμικό φραγμό» στην ανάπτυξη του MiG-25: παρατεταμένη θέρμανση έως περίπου 300°C σε ταχύτητες πάνω από Mach 2,5. Τα συνηθισμένα υλικά της προηγούμενης σχεδιαστικής πρακτικής δεν επαρκούσαν για αυτές τις συνθήκες.
Η επιλογή δεν ήταν απλώς «βάλε περισσότερο μέταλλο»
Σύμφωνα με το μουσείο του VIAM, περίπου το 80% της μάζας της κατασκευής αντιστοιχούσε σε ανθεκτικούς στη διάβρωση χάλυβες, περίπου 11% σε θερμοανθεκτικά κράματα αλουμινίου και περίπου 8% σε κράματα τιτανίου. Πρόκειται για τη μάζα της κατασκευής, όχι για το συνολικό βάρος ενός φορτωμένου αεροσκάφους με καύσιμα και οπλισμό.
Το ίδιο τεκμήριο κατονομάζει τους χάλυβες ВНС-2, ВНС-4 και ВНС-5 και τη χρήση αυτόματης συγκόλλησης στην παραγωγή. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στον συνδυασμό: υλικό που αντέχει, κατάλληλη επεξεργασία και τρόπος συναρμολόγησης που μπορεί να εφαρμοστεί επαναλαμβανόμενα. Ένα αεροσκάφος δεν ολοκληρώνεται επειδή βρέθηκε ένα καλό κράμα στο εργαστήριο. Πρέπει να κατασκευαστεί ολόκληρο, με τις ενώσεις του να υπηρετούν την ίδια απαίτηση.
Ο χάλυβας έχει βάρος. Η επιλογή του, όμως, αξιολογείται μέσα στην αποστολή και στις θερμοκρασίες που πρέπει να αντέξει η δομή. Το ελαφρύτερο υλικό σε μια απλή σύγκριση πυκνότητας δεν είναι αυτομάτως η καλύτερη ολοκληρωμένη λύση. Το Foxbat αποτελεί εντυπωσιακό παράδειγμα αυτής της διαφοράς.
Ένα αναχαιτιστικό με πολύ συγκεκριμένο προσανατολισμό
Το πρώτο πρωτότυπο πέταξε το 1964 και ο τύπος μπήκε σε υπηρεσία το 1970. Η αμερικανική στρατιωτική βάση δεδομένων ODIN περιγράφει το MiG-25 ως υπερηχητικό αναχαιτιστικό και αναγνωριστικό, με επιχειρησιακή μέγιστη ταχύτητα Mach 2,83. Η μεγάλη ταχύτητα και το ύψος ήταν κεντρικά στοιχεία του ρόλου του.
Το ίδιο υλικό διαχωρίζει το όριο αυτό από αναφορές για Mach 3,2, όπου υπήρχε κίνδυνος σοβαρής βλάβης στους κινητήρες. Ένα ακραίο νούμερο δεν μετατρέπεται αυτόματα σε ταχύτητα καθημερινής επιχειρησιακής χρήσης. Η κατασκευή μπορεί να αντέχει υψηλή θερμοκρασία και παρ’ όλα αυτά το συνολικό αεροσκάφος να περιορίζεται από άλλα συστήματα.
Το 1976, η αποστασία του Viktor Belenko στην Ιαπωνία με MiG-25 επέτρεψε πολύ πληρέστερη εξέταση των πραγματικών δυνατοτήτων του. Πίσω από τη δυτική ονομασία Foxbat υπήρχε πλέον μια μηχανή που μπορούσε να μελετηθεί από κοντά. Η ιστορία της δεν χρειαζόταν υπερφυσικές ιδιότητες για να παραμένει εντυπωσιακή.
37.650 μέτρα, με τη σωστή υποσημείωση
Στις 31 Αυγούστου 1977, ο Alexandr Fedotov έφτασε τα 37.650 μέτρα με πειραματικό MiG-25. Η FAI καταγράφει την επίδοση ως παγκόσμιο ρεκόρ στην κατηγορία αεροπλάνων που απογειώνονται με τη δική τους ισχύ. Η λέξη «πειραματικό» έχει σημασία: δεν πρόκειται για δήλωση ότι κάθε επιχειρησιακό Foxbat μπορούσε να περιπολεί σε αυτό το ύψος.
Αυτό είναι και το μέτρο του επιτεύγματος. Όχι ένας μύθος χωρίς όρια, αλλά μια ακολουθία δύσκολων επιλογών που έσπρωξε πραγματικό μέταλλο σε εξαιρετικές επιδόσεις. Το MiG-25 απέδειξε ότι η ταχύτητα γράφεται πρώτα στα σχέδια, στις συγκολλήσεις και στα υλικά. Μόνο ύστερα εμφανίζεται στον ουρανό.
Κεντρική φωτογραφία: Alan Wilson, Monino, 13/8/2012, CC BY-SA 2.0. Περικοπή, τονική και γραφιστική επιμέλεια ENGINE POWER· προσαρμογή με την ίδια άδεια. Οι φωτογραφίες δείχνουν μουσειακό MiG-25PD, όχι το αεροσκάφος του Belenko ή του ρεκόρ.
Πηγές: VIAM — ενότητα 16, υπερηχητικές ταχύτητες · NASA Glenn — θερμοκρασία ανακοπής · NASA — αριθμός Mach · US Army ODIN — MiG-25 · FAI — το ρεκόρ του Fedotov.
